Mahsa Amini gözaltına alındıktan sonra hayatını kaybetti. Protestolar başladı: İran’da bu nokta nasıl ortaya çıktı?

İran bu noktaya nasıl geldi?

İran’da 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin “kıyafete uymadığı” gerekçesiyle gözaltına alındıktan sonra hayatını kaybetmesinin ardından protestolar devam ediyor.

Son günlerde ülkenin farklı yerlerindeki protestolarda en az 3 kişi hayatını kaybetti. Protestolarda “ahlak polisine ölüm” ve “kadın, yaşam, özgürlük” sloganları atıldı. Sokaklarda tansiyon yükselirken kadınlar başörtülerini çıkarıp bayrakları yaktı. Polis göstericilere biber gazıyla müdahale etti.

İRAN’DA BU NOKTAYA NASIL GELDİ?

İran’da yazdan beri kadınlar başörtüsü yasağına karşı çıkmak için harekete geçiyor. 1979 İslam Devrimi’nden sonra ülkede yürürlüğe giren şeriat yasalarına göre, tüm kadınların başörtüsü takması ve halka açık yerlerde uzun, bol giysiler giymesi zorunluyken, başörtüsü takmayan kadınlar para ve hapis cezasına çarptırıldı.

Ancak devrimden yıllar sonra hükümet yetkililerinin bu yasayı uygulamada zorlandıkları ve ülke genelinde kadın giyiminin eşit bir şekilde kontrol edilmediği belirtiliyor. Kadınlar baskıya karşı çıkmak için protestolara başladılar ve birçok erkek kadınları destekledi.

Ülkede tüm bunlar olurken, 13 Eylül’de 22 yaşındaki Mahsa Amini Tahran’da bir metro istasyonunda kadınların saçlarını ve kollarını tamamen kapatmasını gerektiren ahlaki yasaları ihlal etmekle suçlanarak tutuklandı.

Amini gözaltına alındıktan sonra komaya girdi ve hastaneye kaldırıldı ve 16 Eylül’de öldü.

NE OLDU?

Görgü tanıkları, Amini’nin gözaltına alınırken bir polis minibüsünde dövüldüğünü gördüklerini söyledi.

Polis, 22 yaşındaki Amini’nin kalp krizinden öldüğünü iddia ediyor. Ailesi, Amini’nin vücudunun işkence sonucu morardığını iddia ediyor.

Polis ayrıca, Amini’nin yüzünü tutarak ve yere düştüğünü gösteren olayın görüntülerini yayınladı. Amini’nin babası, görüntülerin düzenlendiğini ve kızının daha önce herhangi bir sağlık sorunu olmadığını söyledi.

İranlı bir sağlık yetkilisi de Amini’nin büyük ihtimalle kafasına aldığı bir darbeden öldüğünü söyleyerek ailenin açıklamalarını destekledi.

NEDEN PROTESTO YAPIYORLAR?

Ülkede özellikle gençler arasında siyasi ve sosyal kısıtlamalara öfke artarken, Amini’nin ölümü İranlıları derinden etkiledi.

Yetkililer polisin olaya karıştığını reddettiğinde ve gözaltındaki memurların kovuşturulmasını talep ettiğinde insanlar öfkelendi. İran’da ahlak polisinin kaldırılması ve Şeriat rejimine son verilmesi yönünde çağrılar yapıldı.

Protestoların çoğu, ülkenin katı muhafazakar yasalarına karşı bir isyan işareti oldu. Kadınlar başörtülerini çıkardı, sosyal medyada saç kesme eylemi başlattı; Bazı erkekler de destekledi.

Öte yandan İran’da 2020-2021 yıllarında güvenlik güçleri ile protestocular arasında çıkan çatışmalarda binden fazla kişinin hayatını kaybettiği tahmin ediliyor.




Leave a Comment